Mình đã từng
Trong một chuyến đi cùng gần 500 người, mình nhận ra một cảm giác rất lạ. Vẫn đủ những câu chào hỏi, đủ nụ cười xã giao tự động bật lên khi gặp người quen, đủ những cuộc trò chuyện ngắn dài đâu đó trong các mối quan hệ. Nhưng xuyên suốt ba ngày, lòng mình lại trống trải đến khó gọi tên.
Bước qua đám đông, ánh đèn nhấp nháy, nhạc bật tưng bừng, mình có cảm giác như chính mình đang vô hình, lướt qua một tập thể rất đông nhưng không thật sự thuộc về. Một cảm giác cô độc len vào rất khẽ, nhưng ở lại rất lâu.
Sáng nay, khi vô tình nghe một bài nói chuyện về chủ đề cô độc, mình chợt nhận ra: à, hóa ra cảm giác lạc lõng này không hề hiếm. Trong một xã hội được thiết kế để con người “kết nối 24/7”, nghịch lý là chúng ta lại ngày càng dễ cô độc hơn.
Cô độc không đồng nghĩa với việc ở một mình. Có người ở một mình nhưng vẫn thấy bình yên, đủ đầy trong tương giao với chính mình. Ngược lại, cô độc là một cảm nghiệm tâm lý khi ta không được hiểu, không được lắng nghe, không thể chia sẻ, hoặc không có ai thật sự chạm đến thế giới bên trong. Đó là sự cô lập cảm xúc, có thể xảy ra ngay giữa đám đông, trong gia đình, hay trong một mối quan hệ tưởng chừng rất gần.
Khi cảm giác cô độc kéo dài, nó trở thành một nguy cơ âm thầm. Nghiên cứu cho thấy cảm giác bị bỏ rơi kích hoạt vùng não gây đau tương tự như tổn thương thể lý. Ta có thể thấy đau lòng thật sự, dù không có một vết thương nào ở thể lý. Lâu dần, cô độc bào mòn động lực, khiến ta chán nản với môi trường mình đang là một phần của nó, và có thể dẫn đến trầm cảm, lo âu, suy giảm sức khỏe tinh thần.
Nhưng ở một mức độ vừa phải, nếu được chạm tới đúng cách, cô độc cũng có thể trở thành một cơ hội. Đó là khoảng lặng để ta phản tư: mình đang đi đâu, điều gì trong hành trình này không còn đúng, và mình cần điều chỉnh điều gì tiếp theo.
Vận động viên luôn cần lấy đà trước khi bật lên.
Con sóng lớn cũng cần rút nước ra xa trước khi xô vào bờ.
Nỗi cô độc không chừa một ai, nhưng mỗi giai đoạn sống lại mang một sắc thái khác nhau. Người trẻ thường cô độc giữa áp lực lựa chọn, kỳ vọng và so sánh với những “phiên bản hoàn hảo” trên mạng xã hội. Không ít lần mình cũng thấy mình “không giỏi bằng ai”…
.. rồi phải tự nhắc: không có bức tranh nào chỉ toàn màu hồng, lúc họ thất bại, họ có khoe đâu.
Trong gia đình hiện đại, nhiều cặp vợ chồng sống cạnh nhau nhưng thiếu lắng nghe. Từ yêu nhau đi vào hôn nhân là một chuỗi trách nhiệm chồng lớp: cha mẹ già, con cái nhỏ, công việc, nghĩa vụ. Có lúc người ta sống như bạn trọ có giấy kết hôn hơn là bạn đời cùng nhau vượt sóng.
Những người gánh trách nhiệm cũng dễ rơi vào cô độc. Càng ở vị trí cao, càng khó bộc lộ yếu đuối vì kỳ vọng xã hội và nỗi sợ làm người khác thất vọng. Chính định kiến về sự hoàn hảo khiến họ cô độc trong việc được là một con người rất bình thường.
Trẻ em cũng không ngoại lệ. Trẻ sống trong gia đình xung đột, cha mẹ đơn thân hoặc chịu áp lực học tập sớm, khi cảm xúc vừa manh nha đã bị dập tắt bằng những câu như:
“nín dứt đi không thì bảo?,
“có gì đâu mà buồn”,
“ngoài kia đầy người khổ hơn, ở đó mà khóc lóc”
…
thì làm sao học được cách kết nối an toàn trong chính ngôi nhà của mình.
Khi cảm thấy cô độc, thuốc giải không phải là phủ nhận cảm xúc này, mà là xây dựng sự kết nối an toàn.
Kết nối bắt đầu từ việc lắng nghe thấu cảm, dám đặt cái tôi sang một bên để bước vào bối cảnh của người khác.
Từ sự can đảm bộc lộ yếu đuối, gọi tên cảm xúc và nhu cầu của mình, dù điều đó không dễ trong một nền văn hóa quen sống để làm vừa lòng người khác.
Đôi khi, kết nối lại bắt đầu bằng việc ngắt kết nối!
Một bữa cơm không điện thoại, một cuộc đi dạo cùng nhau, một khoảng lặng đủ yên để nghe được tiếng thở của người bên cạnh, hay một giờ cầu nguyện không bị gián đoạn, có thể cứu một mối quan hệ đang dần xa.
Và sau cùng, là học cách làm bạn với chính mình. Dành vài phút mỗi ngày cho sự cô tịch, để tự hỏi mình đang cần gì, đang mệt ở đâu, và chấp nhận cả những phần chưa ổn của bản thân.
Cô độc là một phần của hành trình làm người.
Ngay cả những vĩ nhân như Thiên Chúa hay Đức Phật đều trải qua những giai đoạn cô độc.
Điều quan trọng ta cần làm không phải là né tránh cô độc, mà là không để mình chìm trong đó.
Hãy dùng nó như một điểm dừng để kết nối sâu hơn với chính mình, với người bên cạnh, và với niềm tin tâm linh của chính mình…
Hình: Pinterest
